Thành phố bọt biển: Giải pháp giảm ngập lụt và chống đảo nhiệt đô thị tại Trung Quốc

“Thành phố bọt biển” là mô hình đô thị xanh giúp hấp thụ, lưu trữ và tái sử dụng nước mưa, giảm ngập và làm mát đô thị – giải pháp bền vững cho khí hậu cực đoan. 

Thành phố bọt biển – Video youtube Sột Soạt Chấm Com

“Thành phố bọt biển” là gì?

“Thành phố bọt biển” (sponge city) là mô hình đô thị được thiết kế để hấp thụ, lưu trữ, làm sạch và tái sử dụng nước mưa – tương tự như cách mà bọt biển hoạt động trong tự nhiên.
Ban đầu, dự án được Trung Quốc triển khai nhằm giảm thiểu ngập lụt, nhưng kết quả cho thấy nó còn giúp giảm nhiệt độ đô thị, cải thiện chất lượng sống và ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Năm 2015, chính phủ Trung Quốc ban hành hướng dẫn yêu cầu 80% thành phố áp dụng mô hình bọt biển trước năm 2030, với mục tiêu tái chế 70% lượng nước mưa.
Tổng cộng có 30 dự án thí điểm được triển khai, với nguồn vốn hơn 1,8 tỷ nhân dân tệ.

Châu Hải, thành phố có 2,4 triệu dân nằm tại Vịnh lớn (Greater Bay) ở tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, đang mang đến bức tranh khác về trung tâm của khu vực dân cư đông đúc.

Với 708 công viên, nhiều vỉa hè đi dạo bên bờ sông rợp bóng cây, Châu Hải là điểm đến du lịch còn được biết đến là “thành phố của những khu rừng”.

Màu xanh phủ bóng Châu Hải là kết quả của kế hoạch đến từ chính phủ Trung Quốc vào cuối năm 2014, với việc đưa ra những hướng dẫn và mục tiêu để xây dựng cái gọi là “thành phố bọt biển”.

Châu Hải – Hình mẫu của thành phố bọt biển tại Trung Quốc

Châu Hải (Zhuhai), thành phố 2,4 triệu dân thuộc tỉnh Quảng Đông, nằm trong khu vực Vịnh Lớn (Greater Bay Area), là ví dụ điển hình cho mô hình thành phố bọt biển thành công.

Với 708 công viên, vỉa hè rợp bóng cây, cùng 115 km² hạ tầng bọt biển – chiếm gần ¼ tổng diện tích đô thị – Châu Hải hiện là “thành phố của những khu rừng”.
Các hạ tầng xanh bao gồm:

• Đường và vỉa hè làm từ vật liệu thấm nước (gạch, bê tông xốp);

• Mái nhà xanh;

• Hồ chứa nước mưa, vùng đất ngập nước, bồn sinh học;

• Vành đai cây xanh và ao điều hòa sinh thái.

Nhờ hệ thống này, Châu Hải không chỉ giảm ngập lụt, mà còn giảm hiện tượng đảo nhiệt đô thị đáng kể.

Đọc thêm: 5 Ví Dụ Về Công Trình Net Zero Energy Kiểu Mẫu Trên Thế Giới

Cơ chế hoạt động của mô hình thành phố bọt biển

Các bề mặt cứng truyền thống (như đường nhựa hoặc bê tông thông thường) được thay bằng bề mặt thấm nước, giúp:

• Hấp thụ và lọc nước mưa;

• Lưu trữ tạm thời để chống ngập;

• Tái sử dụng cho tưới cây, làm mát hoặc cấp nước kỹ thuật.

Ở nhiều nước khác, mô hình tương tự được gọi là phát triển tác động thấp (LID), cơ sở hạ tầng xanh, hoặc thiết kế đô thị nhạy cảm với nước.

Lợi ích kép: Giảm ngập lụt và giảm đảo nhiệt đô thị

Lũ dưới góc nhìn trên cao

Không chỉ giúp chống ngập, mô hình thành phố bọt biển còn mang lại hiệu quả giảm nhiệt đô thị rõ rệt:

• Tại Quảng Châu, việc sử dụng vật liệu thấm nước giúp giảm nhiệt độ bề mặt vỉa hè từ 12–20°C, và giảm nhiệt độ không khí khoảng 1°C.

• Tại Hàng Châu, các mái nhà xanh giúp giảm nhiệt độ khu vực cho người đi bộ từ 0,3°C – 0,8°C.

Những kết quả này góp phần giảm hiện tượng đảo nhiệt đô thị (urban heat island) – nguyên nhân khiến các đô thị trở nên nóng hơn vùng ngoại ô.

Bối cảnh: Nắng nóng kỷ lục tại châu Á

Bão dưới góc nhìn vệ tinh

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nhiều quốc gia châu Á đang chịu nắng nóng kỷ lục:

• Thái Lan chạm ngưỡng 45°C,

• Lào đạt 42,7°C,

• Ấn Độ ghi nhận hàng chục ca tử vong do say nắng.
  Trung Quốc cũng trải qua đợt nắng nóng cực đoan, với hơn 100 trạm khí tượng phá kỷ lục nhiệt độ tháng 4.

Các dự án như thành phố bọt biển đang chứng minh giá trị lâu dài trong ứng phó khí hậu cực đoan – vừa giảm ngập, vừa làm mát đô thị tự nhiên.

Tác động kinh tế – xã hội của thành phố bọt biển

Mưa dưới góc nhìn trên cao

Theo Eco Business, mô hình này không chỉ mang lại lợi ích môi trường mà còn:

• Cải thiện sức khỏe cộng đồng (giảm tử vong do nắng nóng);

• Nâng cao tiện nghi nhiệt và chất lượng sống ngoài trời;

• Giảm áp lực tiêu thụ năng lượng (nhờ môi trường mát hơn);

• Thúc đẩy đầu tư xanh và hợp tác công – tư.

Châu Hải là ví dụ cho thấy phát triển kinh tế có thể song hành với bảo vệ môi trường.
Năm 2022, GDP của Châu Hải tăng 2,3%, cao hơn mức trung bình của tỉnh Quảng Đông 0,4 điểm phần trăm – minh chứng rằng đô thị xanh vẫn có thể tăng trưởng bền vững.

Hướng đi cho các đô thị tương lai

Mô hình thành phố bọt biển đang chứng minh tiềm năng lớn trong giảm ngập, giảm nhiệt, và tăng khả năng chống chịu khí hậu.
Từ Trung Quốc, bài học này có thể mở rộng ra toàn cầu – nơi các đô thị đang đối mặt với biến đổi khí hậu, ô nhiễm, và đảo nhiệt đô thị ngày càng khắc nghiệt.

Thành phố bọt biển không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là tư duy phát triển đô thị bền vững – nơi con người, thiên nhiên và công nghệ cùng chung sống hài hòa.

Xem ngay: Vân Hải Thiên Châu – Công trình thách thức trọng lực giữa biển mây ở Trung Quốc